Candela Capitán’s Apnea: The Superwoman
Bir spa, dinlenmek ve bedene iyi bakmak için tasarlanmış bir alan. Peki ya bedenin dinlenmek yerine sürekli eğitildiği, kontrol edildiği ve sınırlarını aşmaya zorlandığı bir yere dönüşseydi? İspanyol koreograf ve sanatçı Candela Capitán, Apnea adlı sergisinde bakım, kontrol ve kendini geliştirme arzusu arasındaki ilişkiyi sorguluyor.
Sanatçının Meksika’daki ilk kişisel sergisi olan Apnea, Mexico City’deki Galería Labor’u su depoları, borular, pompalar ve bir küvetten oluşan işlevsel bir hidrolik sisteme dönüştürüyor. “Yakın gelecek spa’sı” olarak tanımladığı bu ortamda teknoloji ve beden iç içe geçerken insan ile makine arasındaki sınır da belirsizleşiyor.
Serginin merkezindeki nefes tutma performansı, dışarıdan hareketsiz görünen bedenin içinde yaşanan yoğun mücadeleye odaklanıyor. Zihnin alarm sinyalleri ile bedenin dayanma kapasitesi arasındaki gerilim, sanatçının temel sorularından birini ortaya çıkarıyor: Bir sınıra ulaştığımızı hissetmek, gerçekten o sınıra ulaştığımız anlamına geliyor mu?
Bu sorgulama, özellikle kadın bedeni üzerinden daha görünür hâle geliyor. Performansta topuklu ayakkabılarıyla bir süper kadın imajı çizerek spa’ya gelen Apnea, görevlilerin bedeni temizleyip soyduğu süreç boyunca yavaş yavaş bir makineye dönüşüyor. Topuklu ayakkabılar, kadınlık, güç ve kontrolün ilk imajını temsil ederken bu imajın ortadan kalkması, bedenin daha verimli çalışmak üzere yeniden programlanmasını simgeliyor. Capitán’ın “negatif faillik” olarak tanımladığı bu dönüşüm, özgürleşme gibi görünen bir sürecin bile yeni bir kontrol biçimine dönüşebileceğini düşündürüyor.
Apnea, günümüzün kendini sürekli geliştirme kültürünü de sorguluyor. Daha üretken, daha kontrollü ve daha dayanıklı olma arzusu, zamanla bir zorunluluğa dönüşebiliyor. Belki de serginin asıl sorusu ne kadar dayanabileceğimiz değil, neden sürekli daha fazlasına dayanmak zorunda olduğumuzu düşündüğümüz. Capitán, yakın geleceği hayal etmek yerine bugünün zaten içimize yerleşmiş beklentilerini görünür kılıyor.