Voyeurism, With Consent: Dear Stranger

Her pencere çerçevesinin ardında anlatılmayı bekleyen bambaşka bir hikaye vardır. Eğer gecenin bir yarısı soğukta yürürken bir yabancının evinin penceresinden süzülen ışığa kapılıp gözlerin istemsizce içeriyi yokladıysanız, bilirsiniz ki üç saniyelik bir bakış bile koca bir hikayeyi taşıyabilir.

Göz her şeyi görmek ister. Ama etik, tam da bakışımızı çevirmeyi seçtiğimiz yerde başlar. Yokomizo, Dear Stranger adlı fotoğraf serisiyle voyeurism’i sahnelerken aynı anda gücü yeniden özneye iade ediyor. İnsanın aklına şu soru geliyor: Bu nasıl mümkün olabilir? Güç, izlenen kişiye geri verilebilir mi?

1998-2000 yılları arasında gerçekleştirdiği bu proje, yukarıda gördüğünüz mektupla başlıyor: Tanımadığı insanların posta kutularına bırakılan anonim bir davet. Bu mektupta Yokomizo, onları pencerelerinden fotoğraflamak için izin istiyor ve tam olarak hangi gün ve saatte, sokaktan, kendi pencerelerinin ardından, onları on dakikalık kısa bir karşılaşma için fotoğraflayacağını bildiriyor. Bu da demek oluyor ki, özneler bakış tarafından asla “gafil avlanmıyor.” Önlerinde bir seçenek var: Kabul etmek ya da reddetmek. Ve kabul ettiklerinde artık voyeurism’in pasif nesneleri olmaktan çıkıyorlar. Bilinçli ve aktif birer özneye dönüşüyorlar.

Voyeurism, görünmezlik ve kırılganlıkla beslenir. Ama Yokomizo’nun yaklaşımı, öznelerine voyeurism’in nadiren sunduğu bir şeyi veriyor: seçim hakkı. Evet veya hayır deme özgürlüğü. 

Yokomizo’nun çektiği bu fotoğraflar, voyeurism’in güç dinamikleriyle oynamakla kalmıyor; bize de başkalarının mahrem hayatlarında dolaşmanın “güvenli” bir yolunu sunuyor, üstelik kendi rızalarıyla…