What We Wear, What We Reveal

Tina Barney’nin fotoğraflarında herkes bir bakıma rol yapıyor gibi. Ama o rollerin arasında gerçek hayattan küçük parçalar da kalıyor. Birinin dalgın bakışı, diğerinin kıyafetini düzeltme biçimi ya da aynı odada yıllardır birlikte yaşayan insanların birbirlerine alışmış halleri. Barney’nin fotoğraflarında her ayrıntı özenle yerleştirilmiş olsa da insanların arasındaki yakınlığı bütünüyle kurgulamak pek mümkün değil.

1987 tarihli Jill and Polly in the Bathroom için Barney kamerasını küvetin içine kuruyor. Karşısında kız kardeşi Jill ve yeğeni Polly var. Pembe bornozları, çiçekli perdeleri ve lavabonun kenarındaki saç fırçasıyla bu küçük banyo, bir aile portresinin beklenmedik mekânına dönüşüyor. Jill kameraya bakarken Polly kendi işiyle meşgul görünüyor. Bir anneyle kızının gündelik hayatından alınmış bu sahnede, fotoğrafın ne kadarının planlandığını düşünmekten çok, Barney’nin o odada bulunabilmesini sağlayan yakınlığı hissediyoruz. Aileden biri olmanın verdiği rahatlık, fotoğrafın kendisine de yansıyor.

Aperture tarafından yayımlanan Tina Barney: Fashion, fotoğrafçının aile albümlerini moda dünyası için ürettiği çalışmalarla bir araya getiriyor. Barney’nin modayla ilişkisi profesyonel çekimlerinden çok önce başlıyor. Annesi Lillian Fox, 1930’lu ve 1940’lı yıllarda Harper’s Bazaar ve Vogue sayfalarında yer alan bir model. Barney’nin çocukluğu, annesinin giyim zevkinin şekillendirdiği evlerde ve modanın gündelik hayatın doğal bir parçası olduğu bir çevrede geçiyor. Kız kardeşi Jill’in stilini taklit ettiğini de yıllar sonra kendisi anlatıyor. Bu küçük itiraf, fotoğraflarındaki kıyafetlere başka türlü bakmamızı sağlıyor. Birinin giyinme biçiminde yalnızca kişisel zevkleri değil, yıllarca hayranlıkla baktığı bir başkasının izlerini de görmek mümkün. Aile içinde yakınlık bazen aynı sofrada oturmaktan çok, birbirimizden farkında olmadan aldığımız alışkanlıklarda kendini belli ediyor.

Barney’nin fotoğraflarında kıyafetler hiçbir zaman yalnızca kıyafet değil. 1987 tarihli The Conversation ile birlikte modellerinin gardıroplarından parçalar seçmeye, bunları fotoğrafladığı odaların renkleri ve desenleriyle ilişkilendirmeye başlıyor. Bir elbisenin tonu perdenin desenine, bir ceketin dokusu koltuğun kumaşına karışabiliyor. İnsanların üzerindekilerle yaşadıkları mekânlar arasında kurduğu bu ilişki, fotoğraflara kendine özgü bir bütünlük kazandırıyor. Her şey birbiriyle uyum içinde görünürken, kadrajdaki insanların küçük jestleri ve beklenmedik ifadeleri bu kusursuz düzeni bozmaya devam ediyor.

1988’de Connoisseur için Issey Miyake’nin erkek koleksiyonunu fotoğraflarken yine ailesine ve arkadaşlarına dönüyor. Rhode Island ve New York’ta gerçekleşen çekimlerden birinde, oğlu ve arkadaşları bir iskelede yan yana duruyor. Ayaklarında tekne ayakkabıları, üzerlerinde neopren dalış kıyafetleri ve onların üzerine geçirilmiş Miyake yağmurlukları var. Yağmurluklar çekim için seçilmiş olsa da çocuklar sanki fotoğraf biter bitmez tekneye binecekmiş gibi görünüyor. Bir moda çekiminin bütün hazırlığı, arkadaşların birlikte geçirdikleri sıradan bir günün içine karışıyor.

Banyodaki Jill ve Polly ile iskeledeki gençler arasında ilk bakışta pek az ortak nokta var. Biri evin en özel alanlarından birinde, diğeri bir moda çekiminin ortasında. Yine de her iki fotoğrafta da Barney’nin yıllardır tanıdığı insanlarla karşılaşıyoruz. Kimi zaman bir bakışta, kimi zaman yan yana duruşlarında, kimi zaman da üzerlerindeki kıyafetlerde bu tanışıklığın izleri beliriyor. Barney’nin fotoğraflarına tekrar baktığımızda, neyin çekim için seçildiğini ve neyin zaten orada olduğunu ayırt etmek giderek zorlaşıyor.

Aile albümleriyle moda fotoğrafları arasındaki sınır da tam burada silikleşiyor. Annesinin giyim zevkinden kız kardeşinin gardırobuna, çocukluk anılarından profesyonel çekimlere uzanan bir geçmiş, fotoğrafların içinde birbirine karışıyor. Barney’nin kadrajında bir kıyafetin kime ait olduğu kadar, kimin sayesinde seçildiği de önem kazanıyor. Belki de fotoğraflarında en çok kendimizden bir şey bulduğumuz anlar bunlar: Üzerimizde taşıdığımız bazı şeylerin aslında bize ait olmadığını fark ettiğimiz anlar.