TikTok veya Pinterest’te yalnızca birkaç dakika gezinirseniz, muhtemelen 80’leri, 90’ları ya da 2000’lerin başını romantize eden birine rastlarsınız. İster moda, ister müzik, ister akıllı telefonların olmadığı bir hayat fikri olsun, bu yıllar sürekli daha basit ve daha mutlu zamanlar olarak karşımıza çıkıyor. Eski filmler izliyor, biz doğmadan önce yayımlanmış şarkıları dinliyor ve bizimkinden tamamen farklı hissettiren bir dünyayı deneyimlemeyi diliyoruz. Ancak burada asıl soru şu: Gerçekten geçmişe mi özlem duyuyoruz, yoksa yalnızca bugünden mi memnun değiliz? Bence nostaljiye olan takıntımız, hayranlık duyduğumuz o yıllardan çok, bugün içinde yaşadığımız dünya hakkında bir şeyler söylüyor.
Dijital çağda büyümek, sürekli bağlantıda olmak anlamına geliyor. Sosyal medya; karşılaştırmalardan, beklentilerden ve herkese ayak uydurma baskısından kaçmayı neredeyse imkansız hale getiriyor. Her an fotoğraflanabiliyor, paylaşılabiliyor ve yargılanabiliyor. Buna karşılık geçmiş, insanların daha özgür yaşadığı, dikkat dağıtıcı şeyler olmadan birlikte vakit geçirdiği ve her şeyi belgeleme ihtiyacı hissetmeden deneyimlerin tadını çıkardığı bir dönem olarak gösteriliyor. Bunun neden kulağa çekici geldiğini anlamak zor değil. Ancak sorun şu ki geçmişi gerçekte olduğu haliyle romantize etmiyoruz. Onun düzenlenmiş bir versiyonunu romantize ediyoruz. 90’ları düşündüğümüzde aklımıza alışveriş merkezlerinde vakit geçiren, Walkman’lerinden müzik dinleyen ve arkadaşlarıyla saatlerce sohbet eden gençler geliyor. O yıllarda var olan toplumsal sorunları, kısıtlamaları ve gündelik hayatın zorluklarını ise nadiren düşünüyoruz. Sosyal medya bize bir dönemin estetiğini gösteriyor, o dönemde yaşamanın gerçekliğini değil.
Bir bakıma, bütün o yılları Pinterest panoları gibi ele alıyor, güzel kısımlarını seçerken geri kalan her şeyi görmezden geliyoruz. Nostaljinin bu kadar popüler hale gelmesinin bir diğer nedeni de trendlerin hiç olmadığı kadar hızlı değişiyor gibi görünmesi. Geçen ay moda olan bir şey, bugün bir anda demode hissettirebiliyor. Bunun sonucunda geçmişe bakmak, sürekli değişen bugüne ayak uydurmaya çalışmaktan daha rahatlatıcı gelebiliyor. Eski müzikler, vintage kıyafetler ve analog fotoğrafçılık, her şeyin geçici göründüğü bir dünyada tanıdıklık ve özgünlük hissi sunuyor.
Ancak burada başka bir çelişki daha var. Hayatın daha az gerçek hissettirmesine neden olduğu için modern teknolojiyi sık sık eleştirirken, geçmişe takıntılı hale gelmek için yine aynı teknolojiyi kullanıyoruz. Vintage modayı TikTok üzerinden keşfediyor, dijital filtrelerle 90’lar fotoğraflarını yeniden yaratıyor ve hiç deneyimlemediğimiz yıllara özel çalma listeleri hazırlıyoruz. Modern hayattan kaçma çabalarımız bile aslında modern hayat tarafından şekillendiriliyor.
Elbette eski müzikleri, modayı veya kültürü takdir etmekte yanlış bir şey yok. Hatta geçmişi keşfetmek, yeni ilgi alanları edinmenin ve bireyselliğimizi ifade etmenin bir yolu olabilir. Sorun, biz doğmadan önce hayatın otomatik olarak daha iyi olduğuna kendimizi inandırdığımızda başlıyor.
Her neslin kendi mücadeleleri, her dönemin de kendi kusurları var. Geçmiş mükemmel değildi, tıpkı bugünün de tamamen kötü olmadığı gibi. Mutluluğun sürekli geride, geçmişte bir yerde olduğunu hayal ederek önümüzde duran deneyimleri ve fırsatları gözden kaçırma riskiyle karşı karşıya kalıyoruz. Belki de yıllar sonra genç nesiller 2020’lere bugün bizim 90’lara duyduğumuz hayranlıkla bakacak. Müziklerimizi, modamızı ve hatta şu anda şikayet ettiğimiz şeyleri romantize edecekler. Bugün bize sıradan gelen şeyler, bir gün başkasının hayalindeki mükemmel on yılın parçası olacak. Ve belki de bütün bunların en ilginç yanı tam olarak bu. Başkasının altın çağında yaşamayı dilemekle o kadar meşgulüz ki kendi dönemimizi yaşadığımızı unutuyoruz.